THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ VÀ CƠ HỘI LOGISTICS ĐA KÊNH

Khi khối lượng thương mại điện tử (TMĐT) tăng lên, các công ty dịch vụ hậu cần theo hợp đồng (contract logistics) phải đối mặt với sự phức tạp ngày càng tăng. Làm cách nào để họ có thể nắm bắt được nhiều giá trị hơn trong một cơ hội kinh doanh trị giá 600 tỷ USD?.

Rất nhiều người trong chúng ta đang mua sắm thông qua các cú nhấp chuột. Doanh số TMĐT đã tăng 160% từ năm 2014 đến năm 2019, gấp sáu đến tám lần tốc độ tăng trưởng bán lẻ truyền thống. Xu hướng toàn cầu này càng được đẩy nhanh bởi đại dịch – TMĐT đã tăng từ 13% lên 17% tổng doanh số bán lẻ trong vòng một năm. Và sự thay đổi có thể sẽ là vĩnh viễn. Cuộc khảo sát phục hồi bán lẻ COVID-19 của McKinsey cho thấy mức độ thâm nhập trực tuyến dự kiến sẽ duy trì từ 6 đến 13 điểm phần trăm trên mức COVID-19 trước đó.

Điều này tạo ra một cơ hội lớn cho các công ty cung cấp dịch vụ logistics theo hợp đồng. Hàng tiêu dùng và bán lẻ chiếm gần một nửa thị trường hậu cần và sự gia tăng của TMĐT đã thúc đẩy nhu cầu phân phối đa kênh (omnichannel distribution), một hoạt động thương mại phụ thuộc vào một hệ thống quản lý hàng tồn kho duy nhất để đáp ứng các đơn đặt hàng từ cả cửa hàng truyền thống lẫn thông qua TMĐT.

Tổng giá trị của phân phối đa kênh dự báo sẽ tiếp tục tăng 7% mỗi năm, từ 600 tỷ USD vào năm 2019 lên 840 tỷ USD vào năm 2025. Điều này có nghĩa là chiến lược xoay trục sang TMĐT và hậu cần đa kênh hoàn toàn có thể mở ra cơ hội tăng trưởng cao hơn cho dịch vụ hậu cần theo hợp đồng, chiếm 1/5 tổng giá trị doanh thu của logistics đa kênh ngày nay, trong khi phần còn lại được xử lý bởi dịch vụ hậu cần nội bộ (in-house logistics) của các thương hiệu lớn (big brands), các gã khổng lồ trong TMĐT (e-commerce giants) và các công ty khởi nghiệp công nghệ (tech start-ups)

“Ai đang dẫn đầu Thương Mại Điện Tử Logistics đa kênh?”

Với sự phức tạp ngày càng tăng của dịch vụ hậu cần, logistics đa kênh mang đến cơ hội lớn để nắm bắt nguồn giá trị hậu cần ngày càng tăng. Các mô hình của McKinsey ước tính rằng dịch vụ hậu cần theo hợp đồng hiện chỉ chiếm được hơn 20% thị phần phân phối đơn hàng theo hình thức đa kênh trong lĩnh vực bán lẻ và hàng tiêu dùng. Phần thị trường còn lại được chi phối bởi ba đối tượng tham gia: những gã khổng lồ TMĐT, các công ty khởi nghiệp hoặc dịch vụ hậu cần sở hữu nội bộ của các thương hiệu.

Tại Hoa Kỳ, Amazon được ước tính chiếm 60% thị trường hậu cần thương mại điện tử TMĐT bên thứ ba (e-commerce third-party logistics) — bao gồm 86% người bán hàng trên chợ Amazon.com được hỗ trợ bởi kênh đặt hàng được cung cấp bởi Amazon (FBA – Fulfillment By Amazon). Với 430 nhà kho trên toàn thế giới và hơn 100 trung tâm điều phối cao cấp (Amazon Prime Hub) đặt gần các trung tâm thành phố, Amazon đã tạo ra dấu ấn cần thiết để cung cấp khả năng đáp ứng nhanh chóng cho cả chính họ và người bán trên thị trường. Một số nhà sản xuất và bán lẻ hàng tiêu dùng cũng đang vận hành dịch vụ hậu cần kho bãi nội lực. Đối với các hoạt động TMĐT của họ, các kho hàng này thường được đồng phát triển với các công ty tự động hóa lớn.

Ngoài ra, các công ty khởi nghiệp được tài trợ vốn tốt tham gia hậu cần đa kênh để vận hành kho TMĐT và cung cấp phần mềm thực hiện với nền tảng CNTT và dữ liệu dự báo mạnh mẽ. Chẳng hạn như ShipBob ở Mỹ, theo một báo cáo của Crunchbase, đã nhận được hơn 130 triệu USD cấp vốn và các mô hình khởi nghiệp được cấp vốn tương tự hiện đang rất phổ biến ở châu Âu.

Vì việc thực hiện đơn hàng theo TMĐT phức tạp hơn đáng kể, dịch vụ hậu cần theo hợp đồng có thể sẽ tính phí cao hơn khoảng 50% so với đơn hàng được thực hiện tại cửa hàng truyền thống. Do đó, những công ty nào vượt qua được sự phức tạp sẽ đạt được nhiều lợi nhuận nhất. Do kích thước đơn hàng trung bình nhỏ hơn, việc thực hiện đơn hàng TMĐT thường yêu cầu nhiều điểm tiếp xúc hơn so với dịch vụ hậu cần bán lẻ truyền thống. Quá trình đóng gói cũng thường yêu cầu các bước bổ sung, chẳng hạn như gói quà hoặc chèn khuyến mãi.

Dung lượng lưu trữ cần thiết có xu hướng tăng lên để chứa nhiều sản phẩm tiêu biểu cho TMĐT và hàng hóa TMĐT thường được dự trữ rải rác ở các địa điểm phi tập trung nhằm cho phép giao hàng chặng cuối được nhanh hơn. Hơn nữa, thực hiện đơn hàng đa kênh (omnichannel fulfillment) yêu cầu nhiều quy trình phức tạp hơn để xử lý hiệu quả trên toàn bộ phạm vi, từ các đơn đặt hàng TMĐT khuyến mại đơn lẻ đến các đơn đặt hàng lớn cho các cửa hàng. Điều này làm tăng sự phức tạp, nhân công và chi phí hàng tồn kho, và nhiều công ty hậu cần theo hợp đồng gặp khó khăn trong việc hướng tới các quá trình vận hành nhanh gọn và nhân rộng hơn theo hướng hiệu quả về chi phí trong khi vẫn phục vụ khách hàng tại cửa hàng vật lý truyền thống của mình.

Vậy làm thế nào để các nhà hậu cần theo hợp đồng có thể giải quyết những thách thức này và tạo ra một tỷ phần lớn hơn trong chiếc bánh logistics đa kênh?. Các công ty logistics đã hoạt động ở một quy mô nhất định và với các công cụ tài chính của mình có thể bắt đầu bằng cách hiểu nhu cầu của khách hàng, nhu cầu này đã phát triển cùng với sự thay đổi trong hành vi của người tiêu dùng và bối cảnh thị trường logistics.

Bài viết liệt kê bốn loại khách hàng mới nổi – mỗi loại có một nhóm nhu cầu và yêu cầu hậu cần cụ thể – và xác định năm đòn bẩy cho sự thành công của phân phối đa kênh mà các công ty có thể sử dụng để tăng khả năng cạnh tranh của họ trong khi giải quyết một số phức tạp nói trên. Thị trường tiềm năng cao và đang trỗi dậy mạnh mẽ và người chơi nên hành động ngay bây giờ để phát triển chiến lược của họ.

Bốn đối tượng khách hàng có phát sinh nhu cầu Thương Mại Điện Tử 

Các nhu cầu hậu cần cụ thể của khách hàng sẽ khác nhau, tùy thuộc vào quy mô, ngành và năng lực thực hiện đơn hàng hiện có của họ. Sự hấp dẫn của phân phối đa kênh là tính nhanh nhẹn trong công tác phục vụ các nhà bán lẻ và nhà sản xuất với đa dạng phổ nhu cầu. Đầu tiên, một hệ thống lưu kho đơn lẻ làm giảm chi phí bằng cách loại bỏ sự trùng lặp hàng tồn kho trong các cơ sở kho trực tuyến và ngoại tuyến riêng biệt. Thứ hai, nguồn hàng được phân bổ linh hoạt giữa các kênh, giảm độ phức tạp trong việc lập kế hoạch và việc xóa sổ. Cuối cùng, hậu cần đa kênh tập hợp nhân lực và năng lực để đối phó với sự khác biệt trong các cao điểm nhu cầu một cách hiệu quả hơn. Ví dụ, thương mại điện tử có xu hướng tăng đột biến vào dịp Black Friday trong tháng 11, trong khi các đơn đặt hàng tại cửa hàng thường được vận chuyển vào tháng 10 để phục vụ cho mùa Giáng sinh.

Bốn loại khách hàng có nhu cầu mà các nhà cung cấp dịch vụ hậu cần theo hợp đồng có thể đáp ứng bao gồm:

Loại 1: “Tôi làm tất cả.” Logistics được cung cấp hoàn toàn bởi khách hàng. Tất cả những gì công ty hậu cần có thể làm là tư vấn trong việc phát triển cơ sở hạ tầng ở phạm vi tối đa.

Loại 2: “Điều hành cho tôi.” Công ty hậu cần vận hành nhà kho, trong khi khách hàng kiểm soát việc vận chuyển, mức tồn kho, đầu tư vào kho hàng và tự động hóa.

Loại 3: “Hãy tận dụng tốt nhất nguồn hàng của tôi thông qua mạng lưới của bạn.” Công ty hậu cần kiểm soát việc thực hiện tất cả đơn hàng mà khách hàng quyết định đặt trong kho. Họ chịu trách nhiệm quản lý kho vận cũng như vận chuyển trong và ngoài nước.

Loại 4: “Tôi không muốn dính đến vấn đề logistics.” Công ty hậu cần cung cấp dịch vụ thực hiện như một giải pháp, tối ưu hóa toàn diện hàng tồn kho và việc thực hiện đơn hàng ở các địa điểm.

Khách hàng càng nhỏ và càng truyền thống, thì các công ty logistics theo hợp đồng càng dễ dàng cung cấp đa dạng dịch vụ hơn, nếu không muốn nói là tất cả, trong chuỗi giá trị. Mặt khác, các công ty thương mại điện tử lớn, chẳng hạn như Amazon, coi quá trình thực hiện đơn hàng là một trong những năng lực cốt lõi của họ và rất có thể sẽ tiếp tục với việc tự vận hành dịch vụ hậu cần của riêng họ. Nếu các nhà cung cấp dịch vụ hậu cần theo hợp đồng muốn nắm bắt phần lớn cơ hội, họ nên tập trung vào việc điều chỉnh các dịch vụ của mình để đáp ứng nhu cầu của khách hàng, từ việc tư vấn cho các gã khổng lồ TMĐT về các phương pháp tối ưu nhất đến việc đáp ứng toàn bộ nhu cầu hậu cần của một nhà bán lẻ truyền thống. Các công ty hậu cần có thể chọn chuyên môn hóa các danh mục dịch vụ ngách bằng cách phát triển các công nghệ cụ thể để phục vụ các nhu cầu cụ thể. Dù là gì đi nữa, họ sẽ phải củng cố đề xuất giá trị của mình bằng cách thực hiện từng giai đoạn của chuỗi giá trị hậu cần đa kênh ở mức hiệu quả cao.