Vận tải đường biển là hình thức vận chuyển hàng hóa phổ biến hiện nay. Tuy nhiên trong vận tải đường biển có rất nhiều phương tiện tàu biển khác nhau. Vậy nên chọn loại tàu biển nào để vận chuyển hàng hóa của bạn? Trong bài viết này, VietAviation sẽ cung cấp cho bạn thông tin sơ lược về 8 loại tàu biển phổ biến nhất trong vận chuyển biển. Từ đó, giúp bạn nắm được có các phương tiện đường biển nào đang được sử dụng. Đồng thời biết được mặt hàng của bạn phù hợp với loại tàu biển nào. Cùng tìm hiểu nhé!

I. Tổng quan về thị trường vận tải đường biển 

1. Lịch sử và vai trò của vận tải biển 

Vận tải đường biển là phương thức vận chuyển lâu đời nhất của nhân loại. Hình thức này đã xuất hiện từ thời cổ đại, khoảng 3000 năm TCN tại Ai Cập và vùng Lưỡng Hà. Vào thời kỳ Trung Cổ và Cận Đại, hình thức vận chuyển này đã được các quốc gia tại Châu Âu như Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Hà Lan sử dụng để khai phá các tuyến đường thương mại toàn cầu. 

Sau mỗi thập kỷ, vận tải đường biển dần được nâng cấp và phát triển để phục vụ cho nhu cầu vận chuyển. Dù đã xuất hiện rất lâu nhưng nó vẫn còn tồn tại và phát triển đến tận bây giờ. Chính vì vậy mà nó vẫn tiếp tục phát triển cho đến ngày nay. Điều đó cho thấy đây là một hình thức vận chuyển phù hợp với nhu cầu của con người. 

Vận tải đường biển đóng vai trò rất lớn trong quá trình lưu thông hàng hóa. Theo thống kê của UNCTAD – Hội nghị Liên Hợp Quốc về Thương mại và Phát triển công bố, vận chuyển bằng tàu biển chiếm 80% khối lượng hàng hóa của thương mại toàn cầu. Vận chuyển hàng hóa bằng đường biển là kênh kết nối kinh tế toàn cầu. Đặc biệt rất quan trọng với các quốc gia có đường bờ biển dài như Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản và Việt Nam. 

2. Xu hướng phát triển thị trường hiện nay

Hiện nay, việc thực hiện thương mại toàn cầu luôn là mục tiêu của các quốc gia. Sau COVID-19 và những xung đột chính trị khiến các doanh nghiệp phải tìm đường vận chuyển linh hoạt và tối ưu hơn. Từ đó, ngành vận tải đường biển vốn đã được ưa chuộng nay càng được nhiều doanh nghiệp lựa chọn sử dụng. Theo UNCTAD, tổng sản lượng hàng hóa vận chuyển bằng đường biển đạt 12 tỷ tấn/năm. Cho thấy nhu cầu vận chuyển hàng hóa bằng đường tàu biển cực kỳ cao. 

Xu hướng hiện nay đang ưa chuộng các tàu lớn, càng lớn, trend Mega ship. Các doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng các tàu siêu trọng tải như tàu container >24000 TEU và tàu chở dầu VLCC ngày càng cao. Với nhu cầu vận chuyển tăng cao kéo theo sự phát triển của vận tải đường biển của các nước đặc biệt là tại Singapore, Thượng Hải, Rotterdam….

Bên cạnh đó, yếu tố môi trường đang được nhiều người quan tâm ở thời điểm này. Do đó các doanh nghiệp cũng ưu tiên lựa chọn các tàu “xanh” các tàu vận chuyển với tiêu chí bền vững. Điều này hướng tới việc cắt giảm khí thải CO₂ theo mục tiêu IMO 2025 (giảm 50% khí nhà kính so với năm 2008). Xu hướng này diễn ra kéo theo xu hướng khác. Các tàu chở hàng, tàu biển đang dần có xu hướng sử dụng các nhiên liệu sạch như LNG, methanol, và năng lượng tái tạo (buồm gió, pin mặt trời) để phục vụ cho quá trình vận chuyển. 

Xem thêm Vận tải đường biển có phải là sự lựa chọn tốt nhất cho doanh nghiệp?

3. Các quốc gia có thị phần vận tải biển lớn

Theo nguồn dữ liệu: UNCTAD Maritime Transport Review 2023, Clarksons Shipping Intelligence Network. Được biết dưới đây là các quốc gia có thị phần vận tải biển lớn nhất trên thế giới. 

*DWT: Deadweight Tonnage: Trọng tải toàn phần  

*Đăng kiểm “mở”: là hình thức cho phép tàu thuyền đăng ký dưới quốc kỳ của quốc gia khác (thường có quy định lỏng lẻo, thuế thấp), nhằm tối ưu chi phí vận hành

Xem thêm Kiến thức về vận đơn đường biển 

II. Tiêu chí phân loại các loại tàu biển 

Các loại tàu biển được phân loại theo 4 tiêu chí. Mỗi loại tàu biển sẽ đảm nhận những nhiệm vụ khác nhau. 

1. Theo đối tượng chuyên chở vận tải biển

Các loại tàu chở hàng sẽ được phân loại theo đối tượng hàng hóa mà chúng chuyển chở. Các hàng hóa được đóng trong container theo tiêu chuẩn ISO sẽ được dùng tàu container để vận chuyển. Hàng hóa rời được vận chuyển trần không đóng gói như than, xi măng, ngũ cốc sẽ được vận chuyển trong tàu hàng rời. Các hàng hóa chất lỏng như dầu thô, xăng, hóa chất, khí hóa lỏng sẽ được vận chuyển trong tàu hàng lỏng. Các mặt hàng thực phẩm, thủy sản, rau quả cần bảo quản lạnh sẽ được vận chuyển trong tàu hàng đông lạnh. Và cuối cùng là các phương tiện vận tải như ô tô xe tải sẽ được vận chuyển trong tàu Ro-Ro. 

2. Theo mức độ chuyên dụng

Tàu biển được chia ra thành 2 loại là tàu chuyên dụng (Specialized ships) và tàu da năng (Multipurpose vessels). Tàu chuyên dụng sẽ được thiết kế để vận chuyển riêng biệt một loại hàng hóa hoặc một nhóm hàng đặc thù. Ví dụ như các tàu chở khí LPG, tàu chuyên chở xe hơi hoặc tàu Reefer. Tàu đa năng sẽ được thiết kế để phục vụ cho nhiều loại hàng hóa khác nhau trên cùng một chuyến tàu. Ví dụ như là tàu General Cargo (loại tàu hàng bách hóa). 

3. Theo phạm vi hoạt động

Các loại tàu chở hàng trên biển sẽ có phạm vi hoạt động khác nhau. Được chia làm 2 loại tàu chính là tàu ven biển (Coastal ship) và tàu đại dương (Ocean-going ship). Đối với tàu ven biển, các loại tàu này chỉ hoạt động trong phạm vi quốc gia hoặc khu vực biển gần bờ. Chúng có kích thước nhỏ và di chuyển linh hoạt. Đối với tàu đại dương, chúng sẽ hoạt động xuyên lục địa và vượt đại dương đến những vùng đất xa xôi. Các tàu này sẽ có dung tích rất lớn, có tốc độ cao và chịu được điều kiện biển động mạnh. 

4. Theo cách xếp dỡ hàng hóa

Tiếp đến là được phân chia theo cách xếp dỡ hàng hóa. Các loại tàu biển sẽ có 2 dạng tàu là tàu tự bốc dỡ (Self-unloading ship) và tàu phụ thuộc bốc dỡ ngoài (Gearless ship). Khi sử dụng tàu tự bốc dỡ chúng sẽ có sẵn cần cẩu, băng tải hoặc thiết bị hỗ trợ xếp dỡ hàng hóa trên tàu. Những con tàu này sẽ phù hợp với những cảng nhỏ, không có hệ thống bốc dỡ hiện đại. Còn khi sử dụng tàu phụ thuộc bốc dỡ ngoài. Chúng sẽ không có thiết bị bốc dỡ và phụ thuộc hoàn toàn vào hệ thống của cảng. Do đó loại tàu này chỉ có thể cập bến tại các cảng tàu lớn và có hệ thống hiện đại. 

III. Danh sách 8 loại tàu biển phổ biến 

1. Tàu vận tải biển Reefer Ship (Tàu chở hàng đông lạnh)

Tàu vận tải biển Reefer Ship là tàu chở hàng đông lạnh. Loại tàu này được dùng để vận chuyển những mặt hàng cần bảo quản lạnh hoặc hàng đông lạnh. Trong tất cả con tàu biển Reefer Ship sẽ được trang bị hệ thống làm lạnh chuyên sâu theo từng khoang hàng. Chúng sẽ đảm bảo duy trì nhiệt độ từ -30°C đến +13°C tùy vào loại hàng. Hàng hóa sẽ được giữ lạnh hoàn toàn trong suốt quá trình vận chuyển. 

Loại tàu biển này rất quan trọng trong chuỗi cung ứng hàng nông sản tươi sống và y tế quốc tế. Bởi những mặt hàng đông lạnh hoặc các sản phẩm vắc xin rất cần nhiệt độ được làm lạnh trong suốt quá trình. Chúng giúp chất lượng hàng hóa được bảo quản tốt hơn. 

2. Tàu vận tải biển Bulk Carrier (Tàu chở hàng rời)

Tàu vận tải biển Bulk Carrier là loại tàu chở hàng rời, hay còn được gọi với cái tên Bulk Cargo. Đây là loại tàu được thiết kế để chuyên chở các hàng hóa được vận chuyển trần, không đóng gói. Các mặt hàng tiêu biểu như là than đá, quặng sắt, bauxite, phân bón hoặc xi măng. Chúng được chia làm 2 loại, có thể chở hàng khô (Dry Bulk Carrier) hoặc hàng lỏng (Liquid Bulk Carrier). 

Loại tàu này có đặc điểm là có hầm chứa hàng lớn và được chia thành nhiều khoảng rộng. Nó được thiết kế đơn giản để tối ưu hóa cho việc nạp và xả hàng qua cần cẩn. Các tàu Bulk Carrier trên thị trường hiện nay có sức chứa khoảng từ 5000 DWT đến 4000000 DWT. 

Tàu biển chở hàng rời là phương tiện chủ chốt để vận tải nguyên liệu thô trên toàn cầu. Nó đóng vai trò rất lớn trong các ngành công nghiệp xây dựng. 

3. Tàu vận tải biển Ro-Ro Ship (Tàu Roro)

Tàu vận tải biển Ro-Ro (Roll-on/Roll-off) là loại tàu được thiết kế chuyên dụng để vận chuyển các phương tiện có bánh xe như xe ô tô, xe buýt, xe máy. Điểm đặc biệt của loại tàu này là hàng hóa được lái trực tiếp lên boong tàu. Khi hàng hóa đến nơi sẽ được lái trực tiếp xuống, không cần qua bốc dỡ bằng cẩn cẩu. 

Loại tàu biển này có hệ thống neo giữ trong quá trình di chuyển. Đảm bảo các phương tiện khi vận chuyển sẽ được cố định. Hiện nay, một số tàu Ro-Ro hiện đại đã tích hợp thêm khoang container nhỏ (Ro-Ro/Lo-Lo hybrid). Giúp việc vận chuyển các loại container nhỏ trở nên dễ dàng hơn. 

Tàu Ro-Ro được xem là phương tiện chính trong việc xuất khẩu ô tô và thiết bị có bánh. Nó thường được sử dụng rất phổ biến trong các tuyến Nhật Bản – Châu Âu, Hàn Quốc – Mỹ, Trung Quốc – Đông Nam Á. Việc sử dụng loại tàu biển này giúp tăng hiệu quả vận chuyển và làm giảm hạn chế rủi ro hỏng hóc máy móc. 

4. Tàu vận tải biển Tanker (Tàu chở chất lỏng) 

Một loại tàu khác dùng để chở chất lỏng là tàu biểu Tanker. Đây là loại tàu được thiết kế chuyên biệt để chở hàng hóa ở dạng lỏng. Các tàu chở khí hóa lỏng cũng thường được xếp vào nhóm tàu Tanker. Trên mỗi con tàu Tanker sẽ được sử dụng công nghệ đặc biệt để bảo quản khí ở nhiệt độ cực thấp hoặc áp suất cực cao. 

Tàu chở hàng này có nhiều bể chứa kín được làm bằng thép chịu hóa chất và chống cháy nổ. Chúng có các bể có hệ thống bơm hút áp lực, các ống dẫn an toàn và thiết bị kiểm soát nhiệt độ, áp suất. Tàu Tanker được phân loại thành 4 loại có thể vận chuyển hàng từ 80000 đến trên 320000 DWT. 

Đây là loại tàu vẫn chuyển huyết mạch trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Các giao thương thương mại về dầu mỏ, hóa chất giữa các nước đều được vận chuyển bằng hình thức này. 

5. Tàu vận tải biển Container Ship (Tàu Container)

Tàu biển Container Ship là loại tàu chở hàng đường biển phổ biến nhất. Đây là loại tàu được dùng để chở các loại hàng hóa được đóng trong container đạt tiêu châunr quốc tế. Thường dùng để vận chuyển các mặt hàng thông thường như là hàng may mặc, điện tử, hàng tiêu dùng và linh kiện. 

Loại tàu chở hàng này có đặc điểm là boong tàu phẳng và khoang chứa sâu để xếp container theo chiều dọc và ngang. Chúng có hệ thống giằng cố định container rất chắc chắn để đảm bảo container được giữ nguyên vị trí trong suốt chặng đường. Hiện nay, tàu hiện đại nhất có thể chở trên 24000 TEU, tính đến năm 2024. 

Đây là loại tàu chủ lực dùng để vận chuyển hàng hóa của toàn cầu. Chúng góp phần rất lớn trong chuỗi cung ứng Just-in-time (JIT) cho các doanh nghiệp. Hàng hóa được giao thương, lưu thông giữa các nước là nhờ có hình thức vận chuyển này. 

Xem thêm Gửi hàng đi nước ngoài đường biển LCL FCL To Door

6. Tàu chuyên chở gỗ (Logger) 

Tàu Logger là loại tàu chuyên chở gỗ. Nó được thiết kế để sử dụng cho việc chở gỗ tròn, gỗ xẻ và gỗ dăm,… Tàu có thể vận chuyển cả gỗ đã xử lý hoặc gỗ nguyên liệu thô, chúng có thể vận chuyển mọi loại hàng bằng gỗ. 

Tàu Logger có đặc điểm là có thân tàu rộng, boong tàu mở giúp xếp hàng bằng cần trục hoặc xe nâng dễ dàng hơn. Chúng có hệ thống chắn sóng và các giá đỡ chắc chắn để giữ gỗ không bị trôi. Bên cạnh đó, còn có một số loại có boong đặc biệt để vận chuyển các cây gỗ dài hoặc gỗ container. Đây là phương tiện chính phục vụ cho ngành công nghiệp chế biến gỗ và xây dựng toàn cầu. 

7. Tàu chở sà lan (Lighter Aboard Ship)

Lighter Aboard Ship là tàu chở sà lan. Tàu được thiết kế được vận chuyển các các sàn lan nhỏ. Các sà làn sẽ được nạp đầy hàng từ bờ, sau đso sẽ được cẩn lên boong tàu lớn để vận chuyển. Loại tàu này được trang bị các cần trục đặc biệt để nâng hạ sà lan. Mỗi tàu sẽ được chở 20-80 các sà lan nhỏ và mỗi sà lan sấp sĩ 350-400 tấn. 

Tàu chở sà làn phù hợp với các khu vực cảng sông nhỏ và các khu vực thiếu cơ sở hạ tầng. Tàu sà lan hỗ trợ giúp vận chuyển đường biển được dễ dàng hơn. 

8. Tàu chở hàng bách hóa (General Cargo Vessels)

Cuối cùng là loại tàu được dùng để vận chuyển hàng hóa theo dạng rời, đa dạng về hình thức và kích cỡ. Đó gọi là tàu General Cargo Vessel – tàu chở hàng bách hóa. Nó có thể chở các máy móc thiết bị, gỗ thép hoặc hàng pallet, bao bì. 

Đặc điểm của tàu chở hàng bách hóa là có kết cấu thân tàu chia thành nheièu hầm hàng riêng biệt. Nó có hệ thống cẩu trục trên tàu để bốc dỡ hàng hóa. Do đó rất linh hoạt và thuận tiện trong vận bốc dỡ hàng hóa lên tàu. 

Tàu chở hàng bách hóa có thể chở nhiều loại hàng cùng lúc. Do đó rất phù hợp với các loại hàng không chuẩn hóa hoặc siêu trường siêu trọng. Loại tàu biển này chưu cần container hóa, do đó nó phù hợp sử dụng tại các cảng nhỏ, khu vực không đủ năng lực xếp dỡ container. 

IV. Bảng so sánh tổng quan các loại tàu biển

Bảng so sánh tổng quan các loại tàu biển hiện nay. Khi vận chuyển hàng hóa, bạn cần nắm rõ mặt hàng của mình là gì và mục tiêu vận chuyển như thế nào để lựa được hình thức vận chuyển phù hợp. 

Xem thêm Bảng giá cước đường biển xuất tại VietAviation 

V. Vận chuyển đường biển cùng VietAviation 

VietAviation là đơn vị vận chuyển uy tín chất lượng. Hiện nay, VietAviation đang cung cấp 3 dạng hình thức vận chuyển là đường bộ, đường hàng không và đường biển. Chúng tôi đã vận chuyển thành công rất nhiều hàng hóa đi nước ngoài theo hình thức vận tải biển. VietAviation nhận vận chuyển đa dạng các mặt hàng từ hàng thông thường đến các hàng khó vận chuyển. Với hình thức gửi hàng bằng tàu biển, chúng tôi cung cấp dịch vụ vận chuyển có giá cước cạnh tranh trên thị trường. Đảm bảo giá phí được thông báo minh bạch ngay từ đầu, không phát sinh thêm phí ẩn về sau. 

Chúng tôi luôn đặt chất lượng dịch vụ và sự hài lòng của khách hàng lên hàng đầu. Nếu có nhu cầu vận chuyển hàng hóa bằng đường biển, bạn hãy liên hệ VietAviation để chúng tôi hỗ trợ bạn. Được đồng hành cùng bạn trong quá trình xuất nhập khẩu hàng hóa là niềm vinh hạnh của chúng tôi. 

Xem thêm Dịch vụ nhập khẩu hàng hóa bằng vận chuyển đường biển 

Xem thêm các bài viết khác 

Chuyển Phát Nhanh Đi Trung Quốc

Bảng Giá Chuyển Phát Nhanh Gửi Hàng Đi Trung Quốc

Bảng Giá Cước Vận Chuyển Hàng Việt Trung 

Bảng Giá Chuyển Phát Nhanh Quốc Tế 

Dịch Vụ Mua Hộ Hàng Trung Quốc Giá Tốt 

Dịch Vụ Chuyển Hàng Trung Quốc Về Việt Nam